Werken in het publieke en sociale domein betekent werken binnen kaders: de wet- en regelgeving. En tegelijkertijd is het jouw opdracht om mensen te motiveren en te activeren. Daarin is het versterken van autonome motivatie leidend, onder andere door samen te werken met je cliënt en zijn autonomie de ruimte te geven. Dat lijkt tegenstrijdig, maar dat hoeft het niet te zijn. De kunst zit in de combinatie van die twee: duidelijk informeren met behoud van de relatie.

De combinatie van duidelijkheid en samenwerking

Deze combinatie vraagt om twee dingen tegelijk. Enerzijds informeer je heel duidelijk over de kaders, de werkwijze, de verwachtingen en de mogelijkheden en onmogelijkheden van je dienstverlening. Je schetst als het ware het speelveld waarop jullie samen aan het werk gaan. Anderzijds bouw je continu aan de samenwerkingsrelatie: door aan te sluiten bij je cliënt en motivatie te ontlokken in plaats van op te leggen.

Kies een neutrale positie in het gesprek

In je gesprek helpt het als je voor een neutrale positie kiest. Dus niet: “Jij moet je aan deze regels houden.” Daarmee zet je jezelf tegenover de ander, en dat verstoort de relatie en roept vooral weerstand op. Maar wel: “Dit is wat er van jou verwacht wordt in deze situatie. Laten we eens samen kijken wat dat voor jou betekent.”

Je bent dan glashelder over de kaders en je kiest er tegelijk voor om naast je cliënt te staan. Zo sta je niet tegenover elkaar, maar kijk je samen naar wat er op tafel ligt, naar het speelveld. Binnen de grenzen van dat speelveld zoek je vervolgens naar zo veel mogelijk keuzevrijheid voor je cliënt.

Het WAT staat vast, het HOE is aan je cliënt

Vaak zeggen we: het WAT staat vast. Dat zijn de wetten en de kaders, en daar valt meestal niet aan te tornen. Maar het HOE, de manier waarop je cliënt daar invulling aan geeft, kent verschillende mogelijkheden. En juist daar heeft je cliënt de keuze.

Het speelveld ligt vast, en op dat speelveld kijk je samen met je cliënt wat het beste bij hem past. Die twee combineren voelt soms als balanceren en vraagt heel wat oefening:

• Richt je je voornamelijk op de kaders, dan raak je je cliënt snel kwijt.
• Richt je je voornamelijk op de relatie, dan is het een fijn gesprek, maar leidt het vaak niet tot het gewenste resultaat.

De kunst is om beide te verenigen en daar de balans in te vinden.

Duidelijk op de kaders en zacht op de relatie. Dan voer je een eerlijk én motiverend gesprek, en daar help je de ander het meeste mee.

Zo breng je dit naar de praktijk

Wil jij leren hoe je duidelijkheid en samenwerking combineert in jouw gesprekken? Bekijk dan de training Motiverende gespreksvoering of plan een vrijblijvend adviesgesprek voor maatwerkadvies voor jouw team of organisatie.

Dit artikel is geschreven door Joyce Bakker.